Moluks meisje na zeventig jaar opnieuw begraven in Finsterwolde

FINSTERWOLDE - Het Molukse meisje Sara Surilatu heeft donderdag na bijna zeventig jaar een nieuwe rustplaats gekregen op het kerkhof van Finsterwolde. Sara overleed in 1957 op achtjarige leeftijd nadat zij was verdronken. De herbegrafenis vond plaats in aanwezigheid van haar broer, familieleden en vertegenwoordigers van de gemeente Oldambt.

Op het kerkhof in Finsterwolde liggen tien kindergraven en een graf van een Molukse ex-KNIL-militair. Negen kindergraven lagen al bij elkaar; alleen het graf van Sara bevond zich op een andere plek. Sara heeft nu een plek gekregen tussen de andere Molukse graven. Die mogelijkheid ontstond omdat de grafmonumenten worden opgeknapt en de gemeente Oldambt het onderhoud overneemt. Ook wordt een informatiebord geplaatst en komt er later dit jaar een zitbank. Dit alles moet in augustus gereed zijn.

De herbegrafenis was een initiatief van de werkgroep Molukse graven, een samenwerkingsverband van Dorpsbelangen Finsterwolde, leden van de Molukse gemeenschap in Foxhol en Appingedam en de gemeente Oldambt.

Tijdens de herbegrafenis werd stilgestaan bij de geschiedenis van de Molukse gemeenschap in Nederland. Burgemeester Cora-Yfke Sikkema noemde het beschamend hoe de Molukse mensen in de jaren vijftig zijn opgevangen in voormalige werkkampen, terwijl de KNIL-militairen loyaal voor Nederland hadden gevochten tijdens de Tweede Wereldoorlog en de onafhankelijkheidsstrijd op Indonesië. Ook wethouder Tim van Bostelen benadrukte hoe belangrijk het is dat deze geschiedenis met een informatiebord zichtbaar wordt gemaakt op de begraafplaats.

De nabestaanden van Sara Surilatu waren geraakt door het eerbetoon. Zij gaven aan dat de herbegrafenis niet alleen betekenis heeft voor Sara, maar ook symbool staat voor erkenning van de geschiedenis van Molukkers in Nederland. Volgens de familie zorgt de nieuwe rustplaats voor rust en het gevoel dat Sara’s verhaal de plek krijgt die het verdient.

Veel Molukse KNIL-militairen werden na de Tweede Wereldoorlog op dienstbevel naar Nederland overgebracht. Daar volgde ontslag uit militaire dienst. Het tijdelijke verblijf zou zes maanden duren en daarna zouden ze kunnen terugkeren naar de Molukken, zo werd beloofd. Terugkeer bleek door politieke ontwikkelingen echter niet mogelijk. De militairen en hun gezinnen verbleven jarenlang in voormalige werkkampen, waaronder dat in de Carel Coenraadpolder bij Finsterwolde, later bekend als het Ambonezenbosje. Uiteindelijk bleven de meeste Molukkers permanent in Nederland wonen.

In 2021 stuurden bijna honderd burgemeesters een brief aan toenmalig minister-president Mark Rutte om hem op te roepen te erkennen dat de Molukkers in het verleden niet goed behandeld zijn in Nederland. Burgemeester Cora-Yfke Sikkema van de gemeente Oldambt was een van de ondertekenaars. In de brief riepen de bestuurders op om een gebaar te maken naar de Molukkers.  Aanstaande zondag wordt in Rotterdam een nationaal monument onthuld voor de Molukkers. De verwachting is dat premier Rob Jetten daarbij excuses zal maken aan de Molukkers in Nederland.